• 1. Ontstaan

    De periode net na Wereldoorlog I was uiterst bewogen in Vlaanderen. Vanuit die politieke strubbelingen richtten de Belgische bisschoppen een nieuwe beweging op voor leerlingen - middelbaar onderwijs : K.S.A.

    Sinds de 19de eeuw bestond het A.K.V.S. : Algemeen Katholiek Vlaams Studentenverbond. Een organisatie die scholieren, studenten en seminaristen herbergde. Geleid door de twee laatste categorieën vanuit Leuven, hadden de gebeurtenissen aan de universiteit hun weerslag op de scholieren.

    In de twintiger jaren was er alleszins beroering in het A.K.V.S.
    In 1624-1925 waren de katholieke actie en de Vlaamse strijdbaarheid in hun doelstelling niet meer broederlijk verbonden.

    Er was een zwenking naar het Vlaams Nationalisme, waardoor de katholieke waarden uiteraard minder benadrukt werden.
    Gevolg : de jarenlange discussie en conflicten met de kerkelijke overheid. Alhoewel de bisschoppen niet anti-Vlaams waren (integendeel) publiceerden ze toch brieven waarin het nationalisme 'zonde', en in het beste geval 'utopie' werd genoemd.
    De echte oorzaak van hun onrust lag echter dieper.
    De bisschoppen kregen heel wat kritiek te verduren van A.K.V.S., en ze vreesden (niet ongegrond) de A.K.V.S.-invloed op de scholieren.
    Het kerkelijk gezag bij scholieren en studenten mocht niet aangetast worden !

    Dus... een nieuwe beweging voor scholieren werd opgericht.

    K.S.A. WAS GEBOREN.

    West-Vlaanderen:

    Op sacramentsdag 1928 stelde Mgr. Waffelaere E.H. Dubois aan als proost van de nieuwe Katholieke Aktie beweging.
    Op 4 september 1928 riep deze de West-Vlaamse studerende jeugd voor het eerst samen op een gouwdag in Roeselare. Het principe werd er vastgelegd : "de Katholieke Actie (K.A.) zou een kerkelijk strijdende organisatie zijn in Vlaamse geest".

    K.S.A. was dus tegen het Vlaams-strijdende A.K.V.S. gericht.
    In het eerste trimester werden trouwens nog heel wat leerlingen van de colleges weggestuurd omwille van hun nationalisme. Maar hoe verliep het nu met het A.K.V.S. ? Het Vlaams-nationalisme bleef haar strijdbijl, maar haar impact op de basis verminderde zienderogen.

    Door de ontwikkeling binnen de Vlaams-nationalistische beweging zelf, brokkelt deze studentenorganisatie in de dertiger jaren af.

  • 2. 'Hernieuwen', het tijdschrift van K.S.A.

    Het ging allemaal niet zo gemakkelijk als het in de titel staat.

    Het J.V.K.A. (Jeugdverbond voor Katholieke Actie, overkoepeld orgaan) wou een algemeen tijdschrift voor de 'studenten' (scholieren dus).

    Kanunnik Dubois verdedigde de West-Vlaamse visie : een doorvlaams tijdschrift dat alle vraagstukken zou bekijken vanuit kerkelijk standpunt.
    De overige provincies wensten én de K.A.-gedachte én het Vlaams-cultureel aspect in het blad.

    De besprekingen over een algemeen tijdschrift raakten in het slop en volgende oplossing kwam uit de bus :

    • Op 15/02/1929 verscheen in West-Vlaanderen het eerste nummer van 'Hernieuwen'.
    • In de andere provincies kregen de groepen 'Lenteweelde' toegezonden, met hogevernoemde inhoud. Daarnaast bestonden nog twee Vlaams-strijdende tijdschriften : 'de Student' en 'Jong-Limburg'.

    Vanaf 1932 nemen alle provincies 'Hernieuwen' af, ondanks de éénzijdige K.A.-opstellling. Reeds in 1932 wordt ook dit in gans Vlaanderen verspreid. De redactie bleef in West-Vlaanderen.

  • 3. Wat is Katholieke Aktie (K.A.) ?

    Overeenkomstig de opvatting van paus Pius XI is K.A. : "de georganiseerde deelnamen van de leken aan het kerkelijk apostolaat op alle domeinen van het leven, onder hiërarchie van de bisschoppen". Het doel van de K.A. is : "Het uitbreiden van Christus' rijk".

    Als algemeen doel wil zij de studenten voorbereiden op na hunnen studiën te zijn,... de steunpilaren van de door-en-door katholieke en kerkelijke activiteiten...".

    In het schoolmilieu moet de K.S.A.-er de scheefgetrokken toestanden opsporen en verbeteren, in de zin van het K.A.-doel.

    Het gaat hier om een methode (afkomstig van K.A.J.), die eigenlijk nog steeds actueel is, nl. Zien-Oordelen-Handelen.

  • 4. 1937 : K.S.A. Jong-Vlaanderen

    De Oost-Vlaamse verantwoordelijken voegden een nieuwe element toe aan de nog jonge beweging : het jeugdbewegingselement, m.n. nieuwe methodieken als : spel, openluchtleven, sport, typische symbolen, liederen, wet, thema's,... Vandaar : 'Jong-Vlaanderen.

    Deze verandering kwam tot stand onder invloed van de Duitse jeugdbewegingen en ook wel van de scouts.

    Er begon een jong-Vlaamse werkgemeenschap te functioneren in Gent. Die stampte een knapenwerking en een klaroenenwerking uit de grond, die zienderogen aan succes won (12-15 jarigen).

    Waar dus vroeger geen verschil was met de studentenbonden van het A.K.V.S. wou men K.S.A. aanpassen aan de psychologie der jongeren.
    Ook in Limburg kon van 'geïntegreerde K.A.' of jeugdbeweging gesproken worden, niet in West-Vlaanderen. K.S.A. West bleef K.A.-beweging.

    Het jeugdbewegingsaspect verwezen zij naar het 'Jong Volkse Front'.

  • 5. De federatie

    Tot dan toe was er nog geen sprake van een nationaal secretariaat in Brussel of elders.
    Het is pas op 1/8/1943 dat in Wielsbeke de 'Interdiocesane Federatie K.S.A. Jong-Vlaanderen' wordt opgericht met een algemeen secretariaat te Roeselare.

    Het gaat om een 'federatie' tussen diocesen (provincies of bisdommen).
    Dit betekent dat een aantal dingen gezamenlijk door de vijf gouwen gebeuren, maar elke provincie blijft baas in eigen buik, is autonoom.
    Deze 'autonomie' zal blijven bestaan en regelmatig voor problemen zorgen, vooral in 1969-19770 !